Kanteltijd

We leven in een grimmige tijd - een tijd die het aangezicht van de wereld vergaand doet veranderen. In de bovenstroom zijn de gevolgen nog maar beperkt te overzien, maar in de onderstroom is sprake van hoop en vastbeslotenheid. 

Transitiewetenschapper Jan Rotmans stelt in zijn boek Kanteltijd dat zich een drievoudige kanteling aftekent. Zo zal de samenleving veranderen van top-down in bottom-up, want de structuur van de economie wordt decentraal en digitaal, omdat er een nieuwe orde van onderop opkomt. Hiervan zijn al vele contouren te zien, dankzij een lawine van burgerinitiatieven. 

In de bovenstroom ziet Rotmans vier sectoren - onderwijs, zorg, energie en de financiële sector - die geconfronteerd worden met een vrijwel identiek patroon van alsmaar grotere crises, die zullen eindigen in de val van een falend systeem. 

Teleurgesteld is hij over de politiek, waar sprake is van zo weinig visie. Toch is achter de huidige chaos, bij voorbeeld rond elektrificatie van het energiesysteem, sprake van het besef dat er hoognodig opgeschaald moet worden.

Rotmans acht het mogelijk dat de ontwrichtende klimaatverandering deze eeuw nog kan worden gekeerd. Ook op andere terreinen, zoals voeding, ziet hij positieve ontwikkelingen. In de steden ziet hij meer vooruitgang en energie dan op nationaal niveau. Nieuw in zijn visie is dat hij voor „de binnenstroom” pleit. Dat betekent meer vanuit het hart te spreken. Dat levert ‘kringen van kringen van kringen op’. Misschien is dat wel de ‘echte sleutel om een transitie in een versnelling te krijgen’.