Wereldwijde vraag naar olie keldert sterkst sinds pandemie

Sinds het begin van de oorlog tussen de Verenigde Staten en Iran is de wereldwijde vraag naar olie zeer sterk gedaald. Het gaat om de grootste kwartaaldaling sinds de wereldwijde financiële crisis (afgezien van de Covid-pandemie), zo blijkt uit een rapport van het Internationaal Energieagentschap (IEA). 

De Financial Times stelt dat volgens het IEA de stijgende prijzen, tekorten aan aanbod en het vrijwel volledig wegvallen van het vliegverkeer in het Midden-Oosten hebben geleid tot een daling van de vraag die qua snelheid en ernst bijna ongekend is. 

De wereldwijde vraag naar olie daalde in maart met 3,4 procent en zal naar verwachting in april nog eens met 1,1 procent terugvallen tot 100,4 miljoen vaten per dag. Dat is het laagste niveau in meer dan drie jaar.

Volgens IEA is er sprake van nog grote onzekerheid over de jaarlijkse vooruitzichten voor de wereldwijde oliemarktbalans. Daarbij hangt veel af van de vraag of de Straat van Hormuz weer opengaat. Het IEA denkt dat de vraag voor heel 2026 naar verwachting zal dalen.

IEA stelt dat dat de eerste jaarlijkse daling zou zijn, afgezien van de pandemie, sinds de wereldeconomie tot stilstand kwam in 2009; dat was tijdens de grootste economische recessie sinds de Grote Depressie. Het agentschap verwacht dat de oorlog de wereldwijde vraag naar olie dit jaar met 80.000 vaten per dag zal verlagen. Persbureau Reuters stelt dat deze prognose “eerdere verwachtingen van een aanzienlijk overschot in 2026 van tafel veegt”.

De crisis in de Straat van Hormuz heeft wereldwijd het besef gevoed dat veel landen zeer afhankelijk zijn van olie uit andere landen en regio’s. Dat is reden voor veel regeringen om volledig in te zetten op een CO2-neutrale energie met het doel om in de (nabije) toekomst zelfvoorzienend te worden. 

De Nederlander Mark van Baal, die leiding geeft aan de activistische aandeelhouder Follow This, ziet in de recente ontwikkelingen aanleiding om energieconcerns op hun aandeelhoudersvergaderingen kritische vragen te stellen over de existentiële vraag hoe zij aandeelhouderswaarde blijven creëren in een krimpende markt. 

BP heeft onlangs alles gedaan wat het kon om ervoor te zorgen dat aandeelhouders nooit over precies die vraag konden stemmen. De FT schrijft daarover met verwijzing naar Van Baal: „Met zijn nieuwste zet uit het Exxon-draaiboek – het afwijzen van een ongewenst klimaatgeoriënteerd aandeelhoudersvoorstel – is BP mogelijk te ver gegaan.”

De vraag die BP niet wil beantwoorden? Dat is ‘hoe creëren we aandeelhouderswaarde in een krimpende markt?’ Dat BP de resolutie van Follow This ongegrond noemt, laat die vraag niet verdwijnen. Het maakt hun stilte alleen maar luider, oordeelt Van Baal.

De Financial Times schrijft: ‘De focus van Van Baal op een toekomstige structurele daling van de inkomsten uit fossiele brandstoffen lijkt misschien quixotisch. Maar volgens het Internationaal Energieagentschap is het volkomen aannemelijk — de vraag naar olie gaat tegen 2030 een langdurige daling in, gas volgt rond 2035.’

In tegenstelling tot BP zet Shell de Follow This resolutie wel op de agenda van zijn aandeelhoudersvergadering op 19 mei, zo blijkt uit de gepubliceerde agenda. Desondanks adviseert het bestuur aandeelhouders tegen te stemmen.

‘Shell adviseert aandeelhouders om te stemmen tegen hun eigen belang: het recht om goed geïnformeerd te zijn,’ zegt Van Baal in een reactie.

De resolutie vraagt Shell om aandeelhouders te vertellen hoe het aandeelhouderswaarde gaat creëren bij een dalende vraag naar olie en gas. Het agendapunt is ingediend door Follow This en 21 institutionele beleggers, die samen meer dan 1,2 miljard euro aan vermogen in de onderneming beheren.

‘Shell lijkt bang te zijn voor de vraag hoe het omgaat met een krimpende fossiele markt,’ zegt Van Baal. ‘Toch moet elke aandeelhouder weten hoe het bedrijf aandeelhouderswaarde wil creëren in dat realistische scenario.’ Scenario’s van IEA laten een dalende vraag zien.

Lees het het persbericht van Follow This.