Afbeelding
Peter Thiel, rechts op de foto, 2022. Foto: WikiCommons.
Peter Thiel groeit uit tot symbool van anti-democratische denken
Peter Thiel, één van ‘s werelds machtigste en invloedrijkste techinvesteerders, lijkt de kop van Jut te worden in de oplopende spanningen tussen de Verenigde Staten en Europa. Hij is namelijk mede-oprichter van Palantir, dat nauw verweven is met militaire en inlichtingendiensten, en dat landen volgens critici helpt om massasurveillance op te leggen.
Zo maakte de Franse regering deze week bekend dat de binnenlandse veiligheidsdienst DGSI geleidelijk zal overstappen van Palantir naar het Franse bedrijf ChapsVision voor grootschalige data-analyse. Franse veiligheidsdiensten werken sinds 2015 samen met het Amerikaanse techbedrijf, maar volgens beleidsmakers was het wel altijd een tijdelijke oplossing totdat een Europees alternatief beschikbaar zou komen.
De beslissing van de regering past binnen een bredere strategie van Parijs om digitale en technologische autonomie op te bouwen. Ook andere landen komen tot vergelijkbare overwegingen en besluiten. Zo heeft Duitsland aangekondigd geen verdere uitbreiding van Palantir binnen delen van zijn defensieapparaat te willen. In het Verenigd Koninkrijk wordt het omvangrijke contract tussen de National Health Service en Palantir opnieuw onderzocht na politieke druk vanuit parlement en maatschappelijke organisaties.
Europa als digitale kolonie
De rode draad achter deze beslissingen is niet uitsluitend wantrouwen tegenover Palantir zelf, maar vooral ook de wens om cruciale digitale infrastructuur onder Europese controle te houden. Zo bestaat er vooral vrees dat Amerikaanse techbedrijven, op last van de regering, op enig moment Europese ondernemingen uitsluiten van hun dienstverlening. Dat kan bij voorbeeld worden ingegeven door veiligheidsbelangen en/of concurrentieoverwegingen. Zo groeit Europa de angst dat het continent een digitale kolonie van de VS kan worden, bij voorbeeld door gebruik te maken van Cloud-diensten van Amerikaanse techbedrijven.
Afgelopen dagen werden de zorgen in Europa aangewakkerd, doordat documenten uitlekten die erop wijzen dat Peter Thiel al meer dan 20 jaar een exclusief netwerk voert, waarin hooggeplaatste mensen samen overleggen over thema’s als veiligheid, AI en surveillance. Het netwerk - Dialog genaamd - komt deze zomer in Ierland weer samen voor een besloten bijeenkomst. Volgens gehackte informatie, waarover WIRED beschikt, zijn meer dan 220 mensen voor het event ingeschreven.
Onder de geregistreerde gasten bevinden zich hoge Amerikaanse functionarissen, waaronder minister van Financiën Scott Bessent, senator Ted Cruz en Navo-opperbevelhebber Alexus Grynkewich. Ook bestuurders uit de technologiesector, defensie-industrie en financiële wereld staan volgens WIRED op de lijst. Onderwerpen die op de agenda staan zijn ondermeer “Navigating WWIII”, “Battlefield Technologies” en “Bring Back Nuclear”.
Democratie en vrijheid niet altijd verenigbaar
De vrees voor Thiel’s focus op massasurveillance - zoals door de VS en Israël intensief gebruikt in de oorlog met Iran en Hezbollah in Libanon - komt in een scherper licht te staan door het veel geciteerde essay dat hij in 2009 schreef, Daarin stelde hij dat vrijheid en democratie niet altijd verenigbaar zijn. Critici zien daarin het bewijs dat delen van Silicon Valley een technocratische visie zouden aanhangen waarbij democratische besluitvorming ondergeschikt wordt gemaakt aan technologische en economische macht.
Thiel zou benadrukken dat die uitspraak gezien moet worden in een bredere context. Zo stelde hij dat democratische meerderheden naar zijn mening steeds vaker kiezen voor meer overheidsingrijpen, herverdeling en regulering, waardoor individuele en economische vrijheid onder druk komen te staan. Hij concludeerde daarom dat libertariërs nieuwe “ruimtes van vrijheid” moesten zoeken buiten de traditionele politiek.
Ook maakt hij zich, zoals veel techmiljardairs, zorgen om de nabije toekomst waarin hij een combinatie van klimaatverandering en sociale onrust verwacht als gevolg van snelle technologische en economische veranderingen. Zo is Thiel recentelijk met zijn gezin verhuisd naar Argentinië, waar hij vorige maand een overleg had met president Javier Milei, in diens ambtswoning in Buenos Aires. Milei zei over de ontmoeting met Thiel: ‘Het was een anarchokapitalist die een andere anarchokapitalist ontmoette die dingen tot leven brengt.’ In de New York Times wordt geschreven dat Thiel, volgens een aangehaalde anonieme bron, de president zou hebben gevraagd hoe hij het libertaire denken in zijn land verzekert als hij niet meer in functie zou zijn.
Tegen de achtergrond van die vraag is het interessant dat president Milei recent heeft aangegeven dat het parlement een wetsontwerp wil voorleggen waarin hij in Argentinië een nieuwe rechtsvorm wil invoeren voor zogenoemde “niet-menselijke ondernemingen”. Hij wil dat bedrijven die volledig door AI-systemen of robots worden aangestuurd rechtspersoonlijkheid kunnen krijgen, net als gewone vennootschappen. Zo’n AI-bedrijf zou dan contracten kunnen afsluiten, bezittingen kunnen hebben, geld kunnen lenen, maar ook kunnen procederen zonder dat er noodzakelijkerwijs een menselijke eigenaar of bestuurder achter zit.
De wereldberoemde schrijver Yuval Harari reageerde daar scherp op en vreest dat de mens(heid) daar uiteindelijk het slachtoffer van zal zijn.
Platform van Thiel jaagt op journalisten
Thiel kwam afgelopen dagen ook nog in het nieuws vanwege een controversiële AI-start-up, die rijke mensen in staat zou stellen om journalisten aan te vallen als zij verhalen publiceren die hen niet bevallen.
Het zou gaan om Objection.ai, een nieuw softwareplatform, dat is gefinancierd door Thiel en crypto-investeerder Balaji Srinivasan. Het platform gebruikt AI-modellen om te beoordelen of het werk van journalisten waarheidsgetrouw is. Het platform werd vorige maand gelanceerd als een betaalde dienst waarbij iedereen die vindt dat hij of zij onterecht in de media is neergezet, een klacht kan indienen tegen een journalistiek artikel. De instapprijs bedraagt 2.000 dollar, aldus de website Hollywood Reporter.
Meer achtergronden: