OpenAI wil regering-Trump 5 procent belang geven in bedrijf

OpenAI, dat ondermeer de maker is van het in Nederland veelgebruikte ChatGPT, heeft de Amerikaanse regering voorgesteld om een belang van 5 procent in het bedrijf te nemen. OpenAI wordt geschat op een waardering van om en nabij de 850 miljard dollar. 

Angelsaksische media halen meerdere bronnen aan die bekend zijn met de gesprekken van topman Sam Altman met Amerikaanse regeringsvertegenwoordigers, zijnde minister van Handel Howard Lutnick en minister van Financiën Scott Bessent. Altman zou gezegd hebben dat het geven van een financieel belang aan het Amerikaanse publiek de beste manier is om de opbrengsten van kunstmatige intelligentie met de samenleving te delen. 

In april stelde OpenAI de oprichting voor van een publiek vermogensfonds, dat ‘iedere burger – ook mensen die niet beleggen op de financiële markten – een aandeel geeft in de economische groei die door AI wordt aangedreven.’

Groeiende weerstand tegen AI 

Een overheidsparticipatie zou kunnen bijdragen aan een goede relatie met de regering. Het is daarnaast ook bedoeld als antwoord op de groeiende weerstand tegen AI, zowel in Washington als in de samenleving. Vooral de ongekend omvangrijke bouw van datacenters in de Verenigde Staten, die een groot beslag leggen op zowel elektriciteit als water, roept steeds meer weerstand op. Ook wordt gevreesd voor de gevolgen van AI voor werkgelegenheid en cyberveiligheid. 

Altman zou de afgelopen weken ook met de Democratische senator Bernie Sanders hebben gesproken. Sanders pleitte voor een verdergaande vorm van publiek eigendom: hij zou graag zien dat via een nationaal vermogensfonds ongeveer de helft van de aandelen van Amerikaanse AI-bedrijven in publieke handen komt.

OpenAI en Anthropic hebben eerder in voorstellen voor economisch beleid al gesuggereerd dat publieke of nationale vermogensfondsen in de toekomst nodig kunnen zijn om burgers rechtstreeks te laten delen in het eigendom van AI-bedrijven.

Volgens door de Financial Times aangehaalde bronnen, gaat het voorstel verder dan alleen OpenAI. Ook andere Amerikaanse AI-bedrijven zouden een vergelijkbaar belang moeten afstaan. Of zij daartoe bereid zijn is onduidelijk. 

Zowel OpenAI als concurrent Anthropic zijn recentelijk op scherper overheidstoezicht gestuit, vanwege nieuwe AI-modellen die ook de nationale veiligheid van de Verenigde Staten raken. 

Beide bedrijven bereiden zich bovendien voor op een beursgang. Daarmee zou het aantal aandeelhouders worden vergroot en zouden de huidige investeerders aanzienlijke winsten kunnen realiseren. Een beursnotering van OpenAI wordt pas volgend jaar verwacht.

Voorbeeld: Alaska Permanent Fund

De Verenigde Staten hebben enige ervaring met staatsinvesteringsfondsen. Zo keert het Alaska Permanent Fund een deel van de olie-inkomsten in Alaska uit aan zowel de deelstaat als aan haar inwoners. Andere AI-bedrijven die mogelijk aan een dergelijk fonds zouden kunnen deelnemen, zijn Anthropic, Google, Meta en Microsoft. 

Staatsfondsen in Noorwegen en de Golfstaten kennen vergelijkbare constructies. Zo investeert het in 1990 opgerichte Noorse staatsfonds een substantieel deel van de inkomsten in wereldwijde beleggingen en deels ook in infrastructuur.  Het fonds mag alleen het rendement op de aandelen uitkeren. De Noorse regering zet dat vervolgens in ten behoeve van gezondheidszorg, onderwijs, infrastructuur, pensioenen en defensie.

OpenAI en Anthropic hebben eerder in voorstellen voor economisch beleid al gesuggereerd dat publieke of nationale vermogensfondsen in de toekomst nodig kunnen zijn om burgers rechtstreeks te laten delen in de waardeontwikkeling an AI-bedrijven.

Pleidooi voor duurzaam belang 

Ook de OpenAI Foundation, de non-profitorganisatie van het AI-bedrijf, stelde in mei dat een samenleving waarin AI een dominante economische rol speelt waarschijnlijk nieuwe eigendomsmodellen nodig heeft die mensen een duurzaam belang geven in de systemen die economische waarde creëren. Daarbij verwees zij expliciet naar publieke en nationale vermogensfondsen.

‘Het doel is niet alleen om mensen te ondersteunen nadat economische veranderingen al hebben plaatsgevonden,’ schrijft de stichting in een blog, ‘maar om hen vanaf het begin een belang én een stem te geven in de manier waarop die veranderingen vorm krijgen.’

Opvallend is dat president Trump eerder publiekelijk kritiek had geuit op de topman van Intel, maar dat hij zich vervolgens achter de chipfabrikant schaarde nadat de Amerikaanse overheid een belang van 10 procent in het bedrijf had genomen.