Is de nieuwe klassenrevolutie van Zuid-Koreaanse makelij?

Heeft de nieuwe klassenrevolutie een Zuid-Koreaanse oorsprong? Dat zou je denken als je het voorbeeld van Samsung ziet: medewerkers van de divisie voor geheugenchips is een baanbrekende winstdelingsregeling toegezegd: een gemiddelde bonus van bijna 400.000 dollar. 

Volgens de overeenkomst krijgen 78.000 werknemers in de halfgeleiderdivisie 10,5 procent van de operationele winst van het bedrijf. Dat zou volgens een prognose van het effectenhuis KB Securities neerkomen op een bonusfonds van 22,6 miljard dollar. 

De overeenkomst daarover werd afgelopen week goedgekeurd nadat 74 procent van de vakbondsleden van het bedrijf vóór stemde. Daarmee komt een einde aan langdurige onderhandelingen over de verdeling van de opbrengsten van de door AI aangedreven groei bij ’s werelds grootste producent van geheugenchips. De vakbond had gedreigd met stakingen als er geen akkoord zou worden bereikt. Eerder was de medewerkers via de bestaande bonusregeling 1,5 procent toegezegd. 

De bereikte deal tussen Samsung Electronics en de vakbonden komt op een moment dat wereldwijd de opvatting postvat dat in beursgenoteerde bedrijven ten onrechte vrijwel alle winst naar aandeelhouders gaan. Het accent zou volgens de tegenstanders vooral op de stakeholders moeten worden gelegd - zoals nu bij Samsung gebeurt. 

Critici als Babette Porcelijn, impactexpert en schrijver van het boek Trias Economica, bepleit andere eigendomsmodellen. Zo pleit zij ervoor dat er een onafhankelijke raad van stakeholders komt in het beursgenoteerde bedrijfsleven. Tevens maakt zij zich sterk voor een omkering van de machtspiramide: werknemers gaan hun leidinggevenden beoordelen. “One person one vote” in plaats van “one dollar one vote”.

‘Macht aan stakeholders’

De vakbonden gingen akkoord met het voorstel om ongeveer 40 procent van het bonusfonds voor de chipdivisie gelijk te verdelen, terwijl de rest afhankelijk zal zijn van de prestaties van de afzonderlijke bedrijfsonderdelen. Werknemers in de geheugenchipdivisie zullen naar verwachting elk ongeveer 600 miljoen won ontvangen, terwijl medewerkers van de verlieslatende contractchipproductie- en logische halfgeleiderontwerpdivisies waarschijnlijk tussen de 150 en 200 miljoen won krijgen. Een won is 0,00066 dollar. 

De overeenkomst lijkt op een eerdere regeling die vorig jaar werd bereikt bij de Zuid-Koreaanse concurrent SK Hynix. Daarbij werd werknemers beloofd dat zij gedurende de komende tien jaar 10 procent van de operationele winst zouden ontvangen. Op basis van prognoses van een operationele winst van 250 biljoen won zou dit neerkomen op een gemiddelde bonus van 710 miljoen won voor elk van de 35.000 werknemers van SK Hynix.

Samsung Electronics is het grootste bedrijf van Zuid-Korea. Het neemt 22,8 procent van de totale export voor zijn rekening en 26 procentvan totale marktkapitalisatie. Daarnaast vertegenwoordigt de multinational 12,5 procent van het totale bbp van Zuid-Korea. 

Afspraak Samsung niet onomstreden

Toch is afspraak van Samsung Electronics niet onomstreden. Zo vallen de tienduizenden ingehuurde werknemers, die niet rechtstreeks in dienst zijn van het bedrijf, niet onder de winstdelingsregeling. Volgens Peter Kim van KB Securities keerden mensen in de publieke opinie zich dan ook al tegen de vakbond(en). 

Ook is er sprake van kritiek uit conservatieve hoek. Daar wordt gevreesd dat de deal bij Samsung ook gevolgen zal krijgen voor andere bedrijven in Zuid-Korea. De grootste oppositiepartij People Power Party, waarschuwde dat ‘er een tsunami van stakingschaos op ons afkomt’.

Babette Porcelijn, die Trias Economica heeft geschreven, noemt het boek een denkraam om de economische belangenverstrengeling en machtsconcentratie van het kapitalisme te doorbreken. Beluister via onderstaande link de podcast die we met haar maakten over haar boek.

Beluister hier de podcast met Babette Porcelijn over Trias economica